450 پزشک متخصص | شروع گفتگوی آنلاین

تنبلی چشم چیست؟ | از علت تا تشخیص و درمان

تنبلی چشم چیست؟ | از علت تا تشخیص و درمان

تأیید شده توسط تیم پزشکی دکتر ساینا
تأیید‌‌‌‌‌‌‌شده توسط تیم پزشکی دکتر ساینا دریافت مشاوره آنلاین

تنبلی چشم یکی از اختلالات مربوط به بینایی است که حدود ۲ درصد افراد جهان را درگیر می‌کند. این اختلال در اثر رشد غیرطبیعی بینایی در سال‌های اول زندگی کودک رخ می‌دهد. اگر یکی از چشم‌ها با مشکل مواجه شده و نتواند تصویر واضحی ایجاد کند، مغز به مرور زمان تصویر بهتر را (که مربوط به چشم سالم است) انتخاب کرده و تصویر چشم ضعیف (یا به عبارتی چشم تنبل) را حذف می‌کند. این اختلال اغلب در یک چشم رخ می‌دهد، اما در بعضی موارد کاهش بینایی ممکن است در هر دو چشم اتفاق بیفتد.

برای مطالعه بخش موردنظر خود می‌توانید بر تیتر آن در فهرست کلیک کنید. اگر در موبایل می‌خوانید، تیتر را لمس کنید.

 

 

علت به وجود آمدن تنبلی چشم چیست؟

هر عاملی که در دید یکی از چشم‌ها‌ اختلال ایجاد کند و باعث ایجاد تصویر ناواضح توسط چشم بیمار شود، تنبلی چشم ایجاد می‌کند. در این مواقع مغز دو تصویر متفاوت از دو چشم دریافت می‌کند و به مرور زمان مسیر ارسال تصویر از چشم تنبل به مغز را خاموش می‌کند تا بتواند یک دید واضح داشته باشد.

انحراف چشم از علل شایعی است که منجر به تنبلی چشم می‌شود. مغز برای جلوگیری از ایجاد تصویر مخدوش، اطلاعات رسیده از چشم بیمار را حذف می‌کند و به این ترتیب چشم تنبل می‌شود.

گاهی اوقات عیوب انکساری (دوربینی، نزدیک بینی، آستیگماتیسم) به طور نابرابر در دو چشم وجود دارند. در این حالات ممکن است تنبلی چشم اتفاق بیفتد؛ به این صورت که مغز تصویر تار و ناواضح چشم بیمار (نزدیک بین، دوربین یا آستیگمات) را حذف می‌کند. علت دیگر، مشکلاتی است که مانع از ورود نور تمرکز درست آن در چشم می‌شوند، مثل آب مروارید یا کدر بودن قرنیه‌ی چشم.

همین حالا از بهترین متخصصین چشم پزشکی مشاوره بگیرید :

تنبلی چشم را چطور تشخیص دهیم؟

تنبلی چشم معمولاً در طی معاینات دوره‌ای دوران کودکی تشخیص داده می‌شود؛ به همین دلیل است که می‌بایست نسبت به این مراجعات، متعهد باشید. اولین معاینه‌ی چشم نوزاد، هنگام تولد و در زایشگاه انجام می‌شود. این معاینه فقط برای تشخیص موارد ساده‌ای مثل ترشحات چرکی و عفونت‌های مادرزادی است؛ البته گاهی اوقات می‌توان آب مروارید مادرزادی را نیز در این زمان تشخیص داد. معاینات چشمی بعدی به ترتیب در ۶ ماهگی، ۳ سالگی و هنگام ورود به مدرسه انجام می‌شوند که ممکن است در این معاینات، پزشک تنبلی چشم در کودک شما را تشخیص دهد.

تشخیص تنبلی چشم در کودکان با توجه به علائم

شما به عنوان والدین قطعا نسبت به ابعاد مختلف سلامت کودک خود حساس هستید؛ اما تنبلی چشم موضوعی است که باید در همان کودکی تشخیص داده شود تا قابل درمان باشد. تنبلی چشم اغلب از ابتدای تولد تا قبل از ۶ سالگی رخ می‌دهد، بنابراین اکثراً والدین متوجه آن می‌شوند نه خود کودک. کودک معمولاً یا آن‌قدر کوچک است که نمی‌تواند مشکلش را ابراز کند و یا اصلاً علامت و مشکل به خصوصی احساس نمی‌کند، زیرا مغز تصویر چشم تنبل را حذف کرده و کودک با چشم سالم می‌بیند. کودکان بزرگ‌تر ممکن است که نمی‌توانند از طریق یک چشم به خوبی ببینند و یا در بازی و نقاشی مشکل دارند، شکایت کنند.

علایم احتمالی تنبلی چشم که ممکن است در کودک خود مشاهده کنید عبارتند از:

  • ضعف بینایی
  • خستگی چشم
  • سردرد
  • دوبینی
  • بسته نگه داشتن یک چشم

چون تنبلی چشم نوعی اشکال در رشد بینایی کودکان است، تشخیص علایم آن می‌تواند بسیار مشکل باشد و گاهی بدون معاینه اصلاً قابل تشخیص نیست.

یک آزمایش ساده برای تشخیص تنبلی چشم در کودکان

شما می‌توانید برای تشخیص تنبلی چشم در کودک خود یک آزمایش ساده را در خانه انجام دهید. به این صورت که هنگام انجام یک کار تصویری مثل تماشای تلویزیون، هر یک از چشم‌های کودک را به نوبت بپوشانید. اگر کودک هنگام پوشاندن یک چشم (که در واقع چشم سالم است) به تصویری که می‌بیند واکنش نشان داد و هنگام پوشاندن چشم دیگر (چشم تنبل) گریه یا اظهار ناراحتی کرد، می‌توان حدس زد که کودک به تنبلی چشم مبتلا است. اما توجه داشته باشید که این آزمایش ساده جایگزین معاینه‌ی کامل و جامع پزشک نیست. تشخیص قطعی فقط توسط پزشک متخصص امکان پذیر است.

شما می‌توانید برای بررسی کودک خود از لحاظ تنبلی چشم و دریافت مشاوره درباره راههای درمان این بیماری، از طریق سامانه مشاوره پزشکی دکتر ساینا با پزشکان متخصص و فوق تخصص چشم پزشکی گفتگو کنید.

تنبلی چشم چگونه درمان می‌شود؟

در ابتدا دقت کنید که تشخیص و درمان به موقع این اختلال بسیار حائز اهمیت است. چرا که سیستم بینایی انسان تا سن ۸ الی ۱۰ سالگی تکامل پیدا می‌کند؛ بعد از این سن احتمال درمان تنبلی چشم خیلی پایین است و تقریباً می‌توان گفت در این زمان دیگر درمانی برای این مشکل وجود ندارد. عدم درمان این اختلال می‌تواند موجب مشکلات بینایی در آینده و ناتوانی شدید دید در چشم مبتلا شود.

برای درمان تنبلی چشم ابتدا باید علت آن مشخص و به طور جداگانه درمان شود. برای مثال:

  • اگر چشم تنبل دچار عیوب انکساری (مثل دوربینی، نزدیک بینی، آستیگماتیسم) باشد، احتمالاً پزشک متخصص استفاده از عینک یا لنزهای تماسی را تجویز می‌کند.
  • در صورت ابتلا به انحراف چشم ، درمان احتمالی جراحی است.

روش اصلی درمان تنبلی چشم

پس از درمان علت زمینه‌ای، برای درمان تنبلی چشم معمولاً از این روش استفاده می‌شود:

چشم سالم را توسط پدهای چسب دار برای مدت زمانی در طول روز می‌بندید تا مغز را مجبور کنید با چشم تنبل ببیند و در واقع مسیر ارسال تصویر از چشم تنبل به مغز را دوباره فعال کند؛ به این صورت دو چشم دوباره می‌توانند هماهنگ با هم کار کنند. ممکن است لازم باشد این فرآیند را طبق تجویز پزشک متخصص تا چند هفته یا چند ماه ادامه دهید.

طبیعی است که کودک دوست نداشته باشد یک چشم خود را ببندد. چون با چشم تنبل تار و ناواضح می‌بیند. شما می‌توانید برای ترغیب کودک به این کار، از چشم بند هایی با طرح شاد و کودکانه استفاده کنید. همچنین بازی و قصه گویی برای آرام کردن کودک در این موقعیت مؤثر است. به کودکان بزرگتر می‌توانید بخشی از مشکل و فرآیند درمان را به زبانی ساده توضیح دهید؛ همچنین از تبعات عدم درمان به کودک بگویید اما هرگز او را نترسانید. به هر ترفندی شده کودک را راضی کرده و حتماً دوره‌ی درمانی را تا انتها کامل کنید.

روش‌های جدیدی نیز برای درمان تنبلی چشم ابداع شده‌اند، مانند:

  • عینک‌های هوشمند تنبلی چشم
  • بازی‌ها و نرم‌افزارهای طراحی شده برای تمرین چشم تنبل
  • جلسه‌های ویژن تراپی

حتماً دقت داشته باشید که تشخیص و درمان علت زمینه‌ای و همچنین درمان تنبلی چشم باید توسط پزشک متخصص انجام شود، پس به هیچ وجه خوددرمانی نکنید زیرا که ممکن است باعث آسیب به کودک بشوید. می‌توانید از پزشکان فوق تخصص و متخصص مشاوره‌ی آنلاین دریافت کنید.

اگر به سلامت جسم و روان خودت و عزیزانت اهمیت میدی و دنبال مقالات به‌روز و آموزنده هستی، اگر میخوای کلی چیز جدید یاد بگیری و جواب سوالاتو پیدا کنی، یادت نره به مجله سلامت دکتر ساینا سر بزنی!

نظرشما

نظر شما با موفقیت ثبت گردید. پس از تائید مدیر سیستم نمایش داده خواهد شد.