استرس بارداری را چطور مدیریت کنیم؟

استرس بارداری را چطور مدیریت کنیم؟

تأیید شده توسط تیم پزشکی دکتر ساینا
تأیید شده توسط تیم پزشکی دکتر ساینا دریافت مشاوره آنلاین

آوردن یک فرد جدید به جهان کار ساده‌ای نیست و سبب بروز نگرانی‌های زیادی در می‌شود. برای مثال، آیا غذاهایی که می‌خورید به اندازه‌ی کافی سالم است؟ آیا ورزش‌هایی که انجام می‌دهید، بی‌خطر است؟ پس از به دنیا آمدن نوزاد، چگونه می‌توانید مادر خوبی برای او باشید؟ استرس در بارداری نشانه‌ی چیست؟

برخی از استرس‌ها در دوران بارداری‌ طبیعی است، همان‌ طور که این احساس در سایر لحظات زندگی وجود دارد. اما استرس یا اضطراب طولانی‌مدت می‌تواند تأثیر نامطلوبی روی شما و فرزندتان داشته باشد.

وقتی استرس دارید، بدن شما ترکیبی از کورتیزول و سایر هورمون‌های استرس ترشح می‌کند. این‌ها همان هورمون‌هایی هستند که وقتی در معرض خطر هستید، ترشح آن‌ها افزایش می‌یابد. این هورمون‌ها با افزایش متابولیسم یا سوخت و ساز عضلات و افزایش ضربان قلب، به شما کمک می‌کنند تا عملکرد بهتری در برابر خطر داشته باشید.

همین الان با یکی از بهترین متخصصین زنان و زایمان مشاوره کنید :

اگر بتوانید استرس و اضطراب خود را به خوبی مدیریت کنید، علائم آن کاهش می‌یابد و بدن شما  به حالت تعادل باز می‌گردد. در ادامه قصد داریم به بررسی عواملی بپردازیم که می‌تواند منجر به بروز اضطراب و یا استرس در دوران بارداری شود و روش‌های درمان و راه‌های مقابله با آن را توضیح دهیم.

 

تفاوت بین استرس و اضطراب چیست؟

استرس و اضطراب هر دو یک نوع پاسخ عاطفی هستند، اما معمولاً استرس ناشی از یک محرک خارجی است. این محرک می‌تواند کوتاه‌مدت (مانند مهلت انجام تکالیف یا دعوا کردن با یک دوست) یا طولانی‌مدت باشد (مانند فقر، تبعیض و بیماری مزمن). افراد تحت استرس علائم ذهنی و جسمانی مانند تحریک‌پذیری، عصبانیت، خستگی، درد عضلانی، مشکلات گوارشی و اختلالات خواب را تجربه می‌کنند.

از طرف دیگر اضطراب با نگرانی‌های مداوم و بیش از حد تعریف می‌شود که حتی در صورت عدم وجود فشار روانی از بین نمی‌روند. اضطراب منجر به مجموعه علائمی تقریباً مشابه با استرس می‌شود، مانند بی‌خوابی، مشکل در تمرکز، خستگی، درد عضلانی و تحریک‌پذیری.

دلایل بروز استرس در دوران بارداری چیست؟

نگرانی در بارداری یک امر رایج است که در بیش‌تر زنان دیده می‌شود. حتی بسیاری از زنان قبل از این که باردار شوند، ابراز می‌کنند که برای بارداری استرس دارند. اما احساس دلشوره در بارداری به چه دلیل اتفاق می‌افتد؟ در ادامه به بررسی برخی از مهم‌ترین نگرانی‌ها و دلایل بروز آن‌ها در دوران بارداری می‌پردازیم. علت بروز اضطراب بارداری در زنان اغلب شامل موارد زیر است:

  • ترس از زایمان
  • ترس از تولد نوزاد با معلولیت یا دیگر مشکلات روانی و جسمانی
  • نگرانی در مورد تغییر ظاهر بدن
  • نگرانی درباره‌ی پذیرفتن مسئولیت نگهداری و پرورش کودک

 

علائم استرس بارداری چیست؟

برخی از مطالعات نشان می‌دهند که علت بروز اضطراب و استرس بارداری با انواع دیگر اختلالات اضطراب عمومی متفاوت است و ممکن است به دلیل تغییرات بیولوژیکی در فرد رخ دهد.

این موضوع ممکن است به این معنی باشد که روش‌های معمول برای تشخیص اختلالات اضطراب بارداری ممکن است کارساز نباشد و بنابراین اضطراب بارداری در زنان به درستی تشخیص داده نشود. از آن جا که اضطراب و استرس می‌توانند تأثیر زیادی بر شرایط بارداری و وضعیت سلامتی جنین داشته باشند، بنابراین بسیار مهم است که زنان باردار از علائم استرس در بارداری و عوارض عصبی شدن در دوران بارداری آگاهی داشته باشند و در صورت مشاهده‌ی علائم، با روان‌شناس مشاوره‌ی تلفنی داشته باشند یا به کلینیک مراجعه کنند. برخی از علائم استرس در دوران بارداری به شرح زیر است:

  • احساس درد و تیر کشیدن
  • افزایش غیرطبیعی میزان قند خون
  • افسردگی و احساس ناامیدی
  • گریه‌های مکرر
  • عفونت‌های مکرر

وقتی اضطراب به حدی برسد که عملکرد فرد را تحت تأثیر قرار دهد، نتواند وظایف شغلی و کارهای روزمره‌ی خود را به درستی انجام دهد و در ایجاد ارتباط با دیگران دچار مشکل شود، ممکن است دچار یکی از انواع یک اختلالات اضطراب شده باشد.

اگر در بارداری دچار استرس و ترس ناگهانی می‌شوید، ممکن است به اختلال هراس (Panic Disorder) مبتلا شده باشید. این نوع اختلال شامل حملات مداوم و غیرمنتظرهی هراس یا پانیک است. حملات پانیک در دوران بارداری به صورت ناگهانی اتفاق می‌افتند و در فرد احساس ترس، اضطراب، تنش عصبی و ترس را به وجود می‌آورند. علاوه بر این، فرد دچار مشکلات جسمانی مانند افزایش ضربان قلب، درد قفسه‌ی سینه، سردرد، لرزش، حالت تهوع و سوزن سوزن شدن نیز می‌شود. اختلال هراس یک بیماری روانی جدی است و در صورتی که این علائم را در خود مشاهده می‌کنید،‌ حتماً باید با روان‌شناس صحبت کنید.

زنان مبتلا به اختلال هراس که قصد بارداری دارند، ممکن است نسبت به تأثیر بارداری بر علائم آن و برعکس احساس نگرانی کنند. برخی از مطالعات نشان می‌دهد که حملات پانیک در دوران بارداری افزایش می‌یابد، در حالی که مطالعات دیگری نشان داده است که برخی از زنان باردار، حملات هراس کم‌تری در این دوران داشته‌اند.

مشخص نیست که آیا حملات هراس و سایر علائم مرتبط با اضطراب در دوران بارداری تشدید می‌شود یا خیر. با این حال روش‌های درمانی برای مقابله با علائم آن در دوران بارداری و پس از زایمان وجود دارد که حتماً باید زیر نظر روان‌شناس یا روان‌پزشک انجام شود.

 

اضطراب و استرس و تأثیر آن در بارداری

اختلالات اضطرابی، استرس شدید حاد و استرس مزمن در دوران بارداری می‌تواند بر زایمان و دوره‌ی پس از آن تأثیر بگذارد. برخی از این اثرات شامل موارد زیر هستند:

  • افزایش خطر ابتلا به افسردگی و اضطراب پس از زایمان
  • زایمان زودرس
  • تولد نوزاد با وزن کم
  • عدم رشد مناسب قطر سر جنینی (که منجر به عدم رشد شناختی می‌شود)
  • پری-اکلامپسیا (Pre-Eclampsia)
  • افزایش مدتزمان بستری شدن در بیمارستان پس از زایمان

دلشوره و اضطراب در بارداری می‌تواند بر خلق و خوی نوزادان تأثیر منفی بگذارد. بررسی‌ها نشان داده است این نوزادان بیش‌تر گریه می‌کنند، بهانه‌گیر هستند و در تست‌های عملکرد عصبی نمرات پایین‌تری کسب می‌کنند. همچنین در آینده، احتمال ابتلا به بیماری‌های روانی در کودکی و پس از آن در آن‌ها بیش‌تر است.

اضطراب بارداری همچنین می‌تواند بر نوع تجربه بارداری زنان تأثیر بگذارد. به دلیل تأثیر زیاد ذهن بر بدن، اضطراب می‌تواند بر جنبه‌های جسمی حاملگی تأثیر بگذارد. به عنوان مثال، افزایش اضطراب در سه ماهه‌ی اول منجر به تهوع و استفراغ بیش‌تر می‌شود. اضطراب همچنین می‌تواند منجر به ایجاد رفتارهای مقابله‌ای ناسالم مانند استفاده از الکل، دخانیات یا افراط در غذا خوردن شود.

برای بسیاری از بانوان این سؤال مطرح است که آیا رابطه‌ای بین استرس در بارداری و سقط جنین وجود دارد یا خیر. در پاسخ باید گفت که با این که استرس بیش از حد به سلامتی کلی زنان باردار آسیب می‌رساند، اما هیچ مدرکی مبنی بر تأثیر آن در سقط جنین وجود ندارد.

اگر استرس زیادی را تجربه می‌کنید و یا نمی‌توانید اضطراب خود را به خوبی مدیریت کنید، حتماً جهت رفع دلشوره و اضطراب در بارداری به روان‌شناس مراجعه کنید و از نوشیدن الکل، مصرف دخانیات و دیگر مواد و داروهای غیرقانونی اجتناب کنید، چرا که این مواد می‌توانند منجر به سقط جنین شود.

 

روش‌های درمان استرس و اضطراب بارداری چیست؟

جهت درمان اضطراب بارداری، معمولاً مجموعه‌ای از متخصصان روانی و پزشکی شامل روان‌شناس، روان‌پزشک و پزشک زنان و زایمان دخیل هستند.

قبل از شروع فرآیند درمان اضطراب و یا استرس بارداری، لازم است اطمینان حاصل کنید که علائم اضطراب ناشی از بیماری زمینه‌ای پزشکی نیست. به عنوان مثال، اختلال عملکرد تیروئید که در دوران بارداری شایع نیست، می‌تواند منجر به علائم مشابه اختلال اضطراب مانند ضربان قلب بالا و افکار مشوش شود. به طور مشابه، سایر شرایط مانند کم‌خونی یا پری-اکلامپسیا با علائمی شبیه به اختلالات اضطرابی همراه هستند. بنابراین ضروری است که در مورد این علائم با پزشک متخصص زنان و زایمان صحبت کرده و از ارزیابی پزشکی مناسب برخوردار شوید.

طیف گسترده‌ای از روش‌های درمانی برای کنترل استرس بارداری وجود دارد. روش‌های سنتی روان‌درمانی مانند درمان رفتاری-شناختی (Cognitive Behavioral Therapy) یکی از بهترین روش‌های غیردارویی برای درمان اضطراب بارداری است. یکی دیگر از این روش‌ها، درمان‌های مبتنی بر گفتگو است.

در برخی از موارد که نیاز به درمان دارویی است، حتماً باید این کار را زیر نظر روان‌پزشک و متخصص زنان و زایمان انجام دهید و از مصرف خودسرانه‌ی داروهای ضد اضطراب و استرس جدا خودداری کنید، چرا که ممکن است آسیب‌های جبران‌ناپذیری به جنین وارد کنند.

موسیقی‌درمانی یکی دیگر از روش‌های کنترل میزان ترشح هورمون استرس (کورتیزول) است و سبب آرامش مادر و بهبود ضربان قلب جنین می‌شود. علاوه بر این، می‌تواند منجر به رفع اختلالات خواب و کاهش مصرف کافئین و دیگر داروها شود.

توجه داشته باشید که روش درمان هر فرد با دیگری متفاوت است و این کار باید زیر نظر کادر پزشکی انجام شود. در ادامه به معرفی روش‌هایی می‌پردازیم که به شما در مدیریت بهتر اضطراب بارداری کمک می‌کنند.

با دیگران صحبت کنید

 با یک روان‌شناس، یکی از اعضای خانواده یا دوستان خود در مورد نگرانی‌ها و مشکلات خود صحبت کنید. مخصوصاً افرادی که تجربه‌ی بارداری داشته‌اند، می‌توانند کمک زیادی به شما کنند.

ورزش کنید

 پیاده‌روی و شنا ورزش‌های مناسب برای دوران بارداری هستند. می‌توانید برای افزایش آرامش خود از تمریناتی مانند مدیتیشن و یوگا استفاده کنید.

موسیقی گوش کنید

 گوش دادن به موسیقی می‌تواند سطح کورتیزول را در بدن شما کاهش دهد. حتی اگر خودتان هم  آواز بخوانید، می‌تواند به مدیریت اضطراب در شما کمک کند.

کارهای آرامش‌بخش انجام دهید

 حمام آب گرم بگیرید، یک فنجان چای بنوشید، کتاب بخوانید و یا دیگر فعالیت‌ها و تفریحاتی را انجام دهید که حس خوبی به شما می‌دهند.

اگر به سلامت جسم و روان خودت و عزیزانت اهمیت میدی و دنبال مقالات به‌روز و آموزنده هستی، اگر میخوای کلی چیز جدید یاد بگیری و جواب سوالاتو پیدا کنی، یادت نره به مجله سلامت دکتر ساینا سر بزنی!

نظرشما

نظر شما با موفقیت ثبت گردید. پس از تائید مدیر سیستم نمایش داده خواهد شد.