اسهال

اسهال

اسهال یک مشکل شایع در کودکان زیر 5 سال است .

درکشورهای در حال توسعه  وغیر صنعتی  چند دوره

 

 

از اسهال می تواند منجربه مشکلات جدی تری مثل سوء تغذیه شود. در امریکا و کانادا کودکان کم سن به طور متوسط دو دوره اسهال را در هر سال تجربه میکنند .در اسهال افزایش تعداد دفعات مدفوع یا شل شدن قوام مدفوع از حالت نرمال ایجاد می شود (بیشتر از 3 نوبت اجابت مزاج در روز )

اسهال حاد: وقتی اسهال به مدت کمتر از 3 هفته طول بکشد .

اسهال مزمن :وقتی اسهال بیشتر از 3 هفته طول بکشد _ اسهال مزمن اطلاق می شود .

اسهال ممکن است ابکی یا حاوی خون باشد .هم چنین ممکن است در مدفوع افزایش میزان چربی روی دهد که حالت شناور به ان می دهد .

اسهال ممکن است با موارد زیر همراهی داشته باشد . 1_اضطرار در دفع مدفوع به این معنی که کودک می خواهد هر چه سریعتر به دستشویی برود و در غیر اینصورت منجربه بی اختیاری  می شود.                                    

2_ درد شکم یا نفخ        3_درد ناحیه رکتوم  

 4_ تهوع یا استفراغ    5_ کاهش وزن  6_ تب

افراد  مبتلا به اسهال در معرض کم ابی هستند که این کم ابی هنگامی  رخ می دهد که شخص توانایی نوشیدن  و در یافت کافی مایعات از طریق دهان را که جبران نیاز های روزانه او و دفع اب از طریق مدفوع را بکند ندارد .

علائم کم ابی :1.کاهش میزان ادرار یا پوشک های خیس 2.خشکی لب و دهان 3.فقدان اشک در هنگام گریه  4.افزایش تحریک پذیری و نق نق کردن  5.افزایش خواب الودگی و کاهش سطح انرژی 

پزشکان می توانند تشخیص کم ابی فرد را بدهند و میزان  و شدت کم ابی ر شخص را با توجه به معاینات  تعیین کنند . والدین کودکان را برای بررسی علائم کم ابی میتوانند کنترل کنند.

علل اسهال

اسهال حاد

می تواند ناشی از عفونت های باکتریایی (میکروبی ) ویروسی و انگلی باشد .اسهال در کودکانی که به مراکز مراقبت روزانه (مهد کودک) می روند شایعتر است و معمولا  به علت یک ویروس است . در مواقعی که کودک به اسهال  عفونی  خفیف  مبتلا  می شود  به زودی بهبود می یابد ودر عین حال باید مواظب از دست دادن مایعات بود که دچار کم ابی نشود .

اسهال مزمن :علتهای زیادی برای اسهال مزمن وجود دارد .اسهال مزمن ناشی از بیماری می باشد که منجر به التهاب روده یا سوء جذب  مواد مغذی می شود .

علتهای شایع اسهال مزمن

1.اسهال به دنبال عفونت (اسهال پس از عفونت) مانند عفونت انگلی ژیاردیا  که منجر به اسهال مزمن می شود .

2. اسهال مزمن غیر اختصاصی

  در کودکان نوپا دیده می شود و بیشتر  به علت رژیم غذایی که دارند می باشد مثل نوشیدن میزان زیادی  اب میوه  یا نوشانه های ورزشی و... این موارد با محدود کردن میزان اب میوه و نوشابه های کربوهیدرات دار (ورزشی)بهبود می یابد.

3.بیماری سلیاک(حساسیت به  گلوتن  )با میزان بروز  133/1  بیماری سلیاک با علائم  مزمنی مثل  یبوست ,اسهال ,  افزایش  وزن ضعیف   کاهش وزن , اتساع شکم  ظاهر می شود . کودکان با دیابت تیپ 1و   سایر بیماری های خود ایمنی , کودکان  مبتلا به سندرم  داون  در معرض افزایش  ریسک  سلیاک هستند .

4.بیماریهای التهابی  روده  ( مثل  کولیت  اولسرو و کرون)

علائم دیگر شامل  کاهش وزن , افزایش  وزن ضعیف , درد شکمی و رشد ضعیف  می باشد .

5. عدم تحمل لاکتوز . عدم توانایی در هضم لاکتوز ( یک قندی که در شیر ومحصولات لبنی  هست)که منجربه اسهال مزمن می شود .

 علائم دیگر شامل  درد شکم , اتساع شکمی , اروغ زدن و دفع گاز زیاد

6.سندروم روده تحریک پذیر یک علت اسهال شایع  در نوجوانان  می باشد . اگر چه بیماران  دچار درد شکمی  با اسهال که  همراه با یبوست گاهگاهی هست  می شوند .

7. اسهال  بعد مصرف انتی بیوتیک (کولیت مرتبط با انتی بیوتیک ) اسهال بعد از مصرف  انتی بیوتیک  دیده می شود  که ناشی از عدم تعادل  بین باکتری های  مفید و بد  در روده هست یکی از این باکتریهای کلستریدیوم  دیفیسیل است .

9. حساسیت  و الرژی غذایی: حساسیت غذایی می تواند بصورت اسهال وبثورات پوستی , درد شکمی ,  رشد ضعیف , تهوع , استفراغ, ظاهر شود .

عوامل خطر

 عوامل خطر برای  علل عفونی  اسهال شامل  سفر به کشور های خارجی   شنا در دریاچه  و استخر ها , ورود در مراکز نگهداری روزانه , مدارس ,پرورشگاهها , تماس با فرد بیمار  در خانه می باشد .

استفاده از انتی بیوتیک که اخیرا  مصرف شده باشد .

سلیاک و بیماریهای التهای روده  با ژنهای  خاصی ارتباط  دارد  و وابستگان درجه 1 این اشخاص  در معرض ریسک بیشتری قرار دارند .

 تشخیص

اسهال حاد   .  اسهالی که ناشی از علل عفونی حاد باشد (گاسترو انتریت )نیاز به ازمایشی ندارد  در بعضی موارد  پزشک درخواست  تست های خونی  برای تشخیص کم ابی می دهد . در بعضی  کودکان  ممکن است  نیاز به ازمایش مدفوع     برای تشخیص علت  اسهال باشد , بویژه  در مواردی که اسهال خونی وجود دارد. 

کشت مدفوع  به 5-2 روز  زمان  برای اماده شدن نیاز دارد . ازمایش مدفوع  برای  تشخیص  انگل هایی مثل  ژیادریا  انجام می شود . در بسیاری از موارد اسهال عفونی  حاد,علت دقیق  علی رغم ازمایش مدفوع مشخص نمی شود .

اسهال مزمن

 تشخیص اسهال مزمن  نیاز به ازمایشات تائید کننده دارد .  اثبات کردن  علل دقیق اسهال مزمن ممکن است نیاز به تست های مختلفی  داشته باشد  مانند:

1.ازمایش خون برای کم خونی و التهاب , ارزیابی برای کم ابی و وضعیت تغذیه   در بیماری سلیاک کمک کننده است .

2. ازمایش مدفوع برای علل احتمالی میکروبی ,ویروسی  انگلی.

3. مطالعات اشعه X:بطور  روتین انجام نمی شود . اما ممکن است در بعضی موارد برای ارزیابی کبد , مجاری گوارشی  و... انجام شود .

 

4.اندوسکوپی  فوقانی و کولونوسکوپی و انجام بیوسپی برای بررسی التهاب

 اندوسکوپی فوقانی ممکن است برای تشخیص قطعی سلیاک نیاز باشد .

کونوسکوپی برای تشخیص بیماری التهابی روده ارزشمند است و هم چنین موارد نادر کولیت لنفوسیتیک.

5. تست تنفسی هیدروژن  برای تشخیص  عدم تحمل لاکتوز  بکار می رود .پزشک شما پس از  تعیین علت اسهال کودک  شما می تواند به شما در انتخاب بهترین  درمان کمک کند.

درمان

 حصول اطمینان از هیدراتاسیون مناسب 

 کودکان  که کم ابی خفیف دارند , در بیرون از بیمارستان  با مایع  درمانی درست که بهترین ان  ORS است   و از داروخانه ها تهیه  می شود , درمان می شوند .

ORS بهترین روش برای درمان   رهیدره کردن (درمان کم ابی) کودکی است  که توانایی نوشیدن دارد و استفراغ ندارد .

 اگرچه سایر نوشیدنی ها مثل اب میوه , کولا , نوشیدنی های ورزشی غالبا استفاده می شود , ولی اینها جایگزین مناسبی برای ORS نیستند و می توانند  اسهال  را بدتر کنند . بیماران با اسهال شدیدتر  استفراغ و کم ابی ممکن است نیاز به مایع درمانی  وریدی در بیمارستان داشته باشند .

رژیم غذایی .   درکودکی که از سایر جهات سالم هست , رژیم غذایی عادی وی هرچه سریعتر شروع شود . شیر خواران  شیر مادر  خوار , در طی بیماری باید بصورت نرمال  باشیر مادر تغذیه  شوند .

 در کودکانی که از شیر خشک تغذیه میکنند باید رژیم  معمولی انها   ادامه یابد .

 در کودکان بزرگتر  هرچه زودتر  باید رژیم  غذایی عادی جایگزین شود . کودکان بزرگتر  در ابتدا باید از غذاهای  حاوی شیر و لبنیات  پرهیز کنند و یک رژیم ملایم که شامل موز , سیب  , برنج  هست امتحان شود .

دارو درمانی  انتی بیوتیک ممکن است برای کودکان با بیماریهای میکروبی و انگلی  خاص شروع شود  اگر چه در اکثر موارد انتی بیوتیک ها طول مدت و شدت  اسهال را تغییر نمی دهند .  پرو بیوتیکها   (کپسولها و قرصهایی که حاوی باکتریهای مفید است ) ممکن است در کاهش شدت علائم در حضور  عدم تعادل  باکتریهای خوب و  بد  در روده مفید باشد .

داروهایی که حرکات روده را کند می کند  در کودکان با اسهال حاد توصیه نمی شود . اگر چه کاهی اوقات این دارو ها در اسهال مزمن کودکان ممکن است نقشی داشته باشد .

مراقبتهای حمایتی

شستشوی  بادقت دستها باید توسط تمام اعضای خانواده بویژه بعد از تعویض پوشک ,رعایت شود.

دکتر سیده فاطمه خادم، متخصص کودکان هستم اگر در این زمینه سوالی دارید میتوانم .به شما مشاوره دهم

سوال خود را بنویسید ...
دکتر سیده فاطمه خادم