بهداشت دهان و دندان

 

 

   آشنایی با سازمان بهداشت جهانی WHO

 

    

Five years into the Decade of Vaccines

                                                                              

WHO

 

20 April 2017 – World Immunization Week, celebrated 24–30 April 2017, promotes the use of vaccines to protect people of all ages against disease. Immunization saves millions of lives and is widely recognized as one of the world’s most successful and cost-effective health interventions. Today, there are still 19.4 million unvaccinated and under-vaccinated children in the world.   (world health organization)

 

 

سازمان بهداشت جهانى، بهداشت را چنین تعریف مى‌کند: بهداشت عبارت است از علم و فن پیشگیرى از بیمارى‌ها، افزایش طول عمر، آموزش بهداشت فردى به اشخاص، ارائهٔ خدمات پزشکى و پرستارى به‌منظور تشخیص فورى درمان، توسعه و تکمیل خدمات اجتماعى جهت رفع نیازمندى‌هاى مردم و تأمین وسایل زندگى به‌نحوى که هر فرد بتواند از سلامت و طول عمر بیشترى برخوردار گردد. بهداشت، حالت بهبود و سلامت کامل جسمانى و روانى و اجتماعى است و تنها به فقدان بیمارى یا عدم نقص عضو محدود نمى‌شود  

 

 

سازمان بهداشت جهانی یا World Health Organization که به اختصار WHO یکی از زیرمجموعه‌های تخصصی سازمان ملل متحد است که به  وضعیت سلامت عمومی در سطح جهان توجه دارد.

سازمان بهداشت جهانی حدود ۷۰ سال قبل و طی گفتگوهایی که از سال ۱۹۴۶ تا ۱۹۴۸۸ میلادی شکل گرفت، تاسیس شده است.

شاید برای شما جالب باشد که بودجه سالیانه سازمان بهداشت جهانی در حال حاضر حدود سه میلیارد  دلار است که تقریباً یک چهارم آن توسط اعضا و بقیه‌ی آن توسط کمک‌های داوطلبانه تامین می‌شود.

بودجه‌ی این سازمان در شش ردیف هزینه می‌شود که توجه به این حوزه‌ها، می‌تواند ماموریت و اهداف سازمان بهداشت جهانی را شفاف‌تر نماید

 

دسته اول: بیماری های قابل انتقال یا Communicable Diseases

بیماری‌هایی مانند AIDS و هپاتیت و مالاریا و بیماری‌هایی که با واکسیناسیون قابل پیش‌گیری هستند در این دسته قرار می‌گیرند.

دسته دوم: بیماری‌های غیرقابل انتقال یا

 Non-Communicable Diseases

بیماری‌هایی مانند بیماریهای ذهنی و روانی و اعتیادهای شیمیایی و خشونتهای رفتاری و معلولیت‌ها در  این گروه قرار می‌گیرند.

دسته سوم: ترویج سلامت در طول زندگی

مسائلی مانند بهداشت تولیدمثل و بهداشت کودکان و افراد بالغ و پیر شدن و مسائل مرتبط با سلامتی افراد پیر و عوامل اجتماعی مرتبط با سلامت در این دسته قرار می‌گیرند.

دسته چهارم: سیستمها و نظام‌های بهداشت و سلامت

خط‌مشی‌ها و استراتژی‌های کلان دولتها در حوزه سلامت، دسترسی مناسب به دارو و تکنولوژی‌های درمانی و تسهیل عملکرد سیستمهای بهداشت و سلامت در دولتها، از جمله زیرمجموعه‌های این دسته است.

دسته پنجم: آمادگی برای مواجهه با چالش‌ها

ظرفیت کشورها برای مواجهه با چالش‌ها و بحران‌ها و همینطور آماده بودن آنها برای درک شرایط اضطراری و پیش بینی احتمال وقوع آنها و مدیریت شرایط بحران از جمله زیرمجموعه‌های این دسته است.

دسته ششم: بودجه‌های مرتبط با فرایندهای داخلی سازمان بهداشت جهانی

شفافیت، مدیریت داخلی سازمان، برنامه ریزی استراتژیک و تخصیص بهینه منابع و انجام کارهای ستادی و هماهنگی‌ها، از جمله زیرمجموعه‌های دسته‌ی ششم هزینه‌های سازمان بهداشت جهانی است.

با توجه به توضیحات فوق، می‌توان سازمان بهداشت جهانی را حاصل سرمایه گذاری مشترک اعضای سازمان ملل متحد برای تلاش جمعی جهت بهبود وضعیت سلامت در سطح جهان دانست

 

سلامت از دیدگاه سازمان بهداشت جهانی (WHO) بر طبق تعریف سازمان جهانی بهداشت، سالمتی عبارت است از یک حالت آسودگی کامل جسمی، روانی، اجتماعی و تنها به نبود بیماری یا ناتوانی اطالق نمیشود. سالمتی انسانها امری است اساسی برای دستیابی به صلح و امنیت که به باالترین میزان همکاری بین مردم و دولتها وابسته است. همچنین بر طبق اساسنامه سازمان جهانی بهداشت، بهره مندی از باالترین استانداردهای قابل دسترسی سالمت یکی از اساسیترین حقوق هر انسان بدون در نظر گرفتن نژاد، مذهب، اعتقادات سیاسی، شرایط اقتصادی یا موقعیت اجتماعی او است . 

 

 بهداشت عمومی دهان و دندان

 

بهداشت عمومی دهان و دندان یک تخصص غیر بالینی در دندان‌پزشکی است.

بهداشت دهان و دندان شامل تشخیص سلامتی دهان و بهبود آن درمیان جوامع و نه فقط در اشخاص است. یکی از موضوعات بحث برانگیز در خصوص بهداشت دهان و دندان، فلوئورید کردن آب آشامیدنی است. همچنین، دهان شویه‌های تبلنغاتی نیز یکی از موضعات مهم این رشته به شمار می‌رود زیرا بعضی از مطالعاتی که در این رابطه صورت گرفته، سرطان دهان را  به استفاده از آنها ربط می‌دهد. نتایج یک مطالعه جدید نشان می دهد که رعایت بهداشت دهان نه تنها برای سلامت دندان ها ضرورت دارد، بلکه برای سلامت قلب و مغز نیز حیاتی است. محققان با مطالعه روی بیمارانی که به دلیل سکته حاد مغزی در بیمارستان بستری شده بودند، اطلاعات خود را در زمینه ارتباط برخی انواع سکته مغزی با نوعی باکتری دهانی به نام   

افزایش داد . (فدراسیون حهانی دندانپزشکی)

 

 

 

 

 

 

 

Scaling

مقدمه ای کوتاه بر یک درمان مهم به نام جرمگیری

درمانگر میتواند حتی در روند درمانی بیماران خود نیز سلیقه و تفکر برتری را ارایه دهد که هم منجر به حصول یک نتیجه ی بهتر شود و هم بیماران احساس مطلوب تری نسبت به درمان پذیری از جانب ما داشته باشند . زمانیکه با وضعیت های مختلف بهداشت دهان و غلظت پلاک میکروبی  جهت جرم گیری به ما مراجعه میکنند پس از معاینات اولیه ابتدا به ساکن یکبار محلول کلرهگزیدین ایرشا را به مدت 60 ثانیهدر داخل دهان گردانده تا از غلظت بزاق باکتریایی آنها تا حدی کاسته شود پس از جرم گیری و آموزش بهداشت دهان به بیمار  تا 10 روز و بسته به شدت پلاک برداشته شده تا 14 روز استفاده از خمیر دندانهای ضد جرم حتما توصیه میشود . در کنار این مسآله با توجه به نوع بزاق شخص حجم پلاک میزان التهبات ناشی از پلاک و وضعیت لثه ی خود مدت زمان استفاده از ژل یا دهانشویه ی ترکیبی فلوراید و کلر هگزیدین ( مثلا یک هفته هرشب یا دو هفته یک شب در میان و یا به صورت روتین هفته ای یک بار ) را به همراه مسواک نرم حتما در برنامه ی بعدی بیمار گنجانده استفاده از دهانشویه ضمن ترغیب بیمار به رعایت بهداشت در منزل  حجم و غلظت پلاک میکروبی را به میزان زیادی کاهش میدهد و در رفع التهابات لثه ای و مراحل مختلف التهاب لثه (ژنژیویت) های برگشت پذیر کمک بسیار زیادی میکند و شخص مدت کوتاهی پس از درمان ضمن حصول یک نتیجه ی پرفکت و رضایت بخش و علاوه بر این  بر رواج یک شیوه ی درمانی موثر در تثبیت پیشگیری و سلامت لثه و دندان در ذهن بیماران بسیار موثر خواهد بود.  استفاده از روش های ترکیبی و چندگانه در بحث پیشگیری یک روش نوین درمانی است .  در حالت خوب و سلامت لثه به رنگ صورتی با قوامی فیرم و محکم است .

 (کتاب ویلکینز بهداشت دهان و دندان 2013)

 

 

 

 

 

  مزایای جرمگیری     

 

     با عمل جرمگیری پلاک و رسوبات تاج و  ریشه دندان برداشته می شود رنگ دندان سفید و براق می شود

     سطوح ناصاف ریشه صاف و هموار می شود و این عمل به سلامت لثه کمک می کند

     از تغییر رنگ و تورم لثه جلوگیری می کند

     پیشگیری از احساس طعم بد و بوی بد دهان

     پیشگیری از تحلیل لثه

     جلوگیری از تحلیل استخوان و تغییر مکان دندانها

 

 

آیا جرم گیری به دندانها آسیب میزند؟

 

جرم گیری دندان

 

این سوال رایج بیماران ماست که «آیا جرم گیری به دندانها آسیب میزند؟» ویا «آیا جرم گیری مینای دندان را از بین میبرد؟»

برای پاسخ به این سوال ابتدا باید بدانیم که جرم دندان چیست و چگونه تشکیل میشود ؟

 

چرا دندانها جرم می گیرند

 

حتی اگر شما بهترین بهداشت دهان را داشته باشید، باکتریهایی در دهان هستند که همراه با پروتیینها و باقیمانده ها ومحصولات جانبی مواد غذایی، لایه نازکی با عنوان پلاک دندانی را بر روی دندانها تشکیل میدهند

این پلاکها، اطراف پرکردگیهای دندانی ودر امتداد  لثه نواحی که دسترسی جهت تمیز کردن آنها پایین است تشکیل میشود. تشکیل پلاک دندانی خبر خوبی برای دندانها نیست. چراکه باکتریهای موجود در پلاک دندان با ترشح اسید ،مینای دندان را تحت تاثیر قرار داده و منجر به پوسیدگی می شود.  از طرفی اگر این پلاکها برداشته نشوند، کم کم آهکی شده و جرم تشکیل می شود . تشکیل جرم دندان چنان خزنده و به مرور زمان پیش می رود که فرد تصور میکند که این جرم بخشی از دندان اوست

این تصور که جرم گیری مینای دندان را از بین میبرد ناشی از همین تفکر است که فرد جرم را بخشی از دندان خود در نظر گرفته است.

 

چگونه جرم، دندانها و لثه های ما را تخریب میکند؟

از وقتی که جرم تشکیل می شود. چراکه باکتریهای مولد پوسیدگی موجود در آن طی فرآیند ذکر شده در بالا منجر به پوسیدگی جرم دندان و التهاب لثهمی شوند . بر این اساس ۹۰٪ بالغین بالای ۴۰ سال  پوسیدگی دندان را تجربه کرده اند.  اما تشکیل جرم به خصوص در زیر لثه ، منجر به التهاب لثه میشود، به این مرحله از بیماری لثه ژنژویت گفته می شود ،که غالبا با خونریزی لثه حین مسواک زدن خود را به نمایش می گذارد. از طرفی جرم با مسواک و نخ دندان بر داشته نمیشود و بنابر این فرد با دیدن این که حین مسواک زدن لثه هایش خونریزی می کند، آن نواحی دهان را مسواک نمی زند و به افزایش حجم جرم دندان در آن منطقه کمک میکند.

اگر جرم باقی بماند و به آن توجه نشود، منجربه فعالیت باکتریهای زیر لثه شده و به مرور زمان پاکت دندانی در فاصله بین دندان ولثه شکل میگیرد. سیستم ایمنی بدن شروع به ترشح مواد شیمیایی برای دفاع می کند که همراه با محصولات باکتریها منجر به از بین بردن استخوان دور دندانها می شود. به این مرحله بیماری، پریودنتیت می گویند.

 

 

 

 

 

 

 

در بیماران با هر مرحله از ژنژیویت یا پریودنتیت (التهاب لثه) ،بعد از جرمگیری

بیمارانی که مدت طولانی بهداشت ضعیف داشته  و میخواهند نتیجه ی بهتر  بگیرند،

مادران باردار خصوصاً

افرادی که جراحی لثه داشته اند

بیمارانی که در دهان خود ایمپلنت دارند و یا جراحی سینوس لیفت یا پیوند استخوان وسیع داشتنه اند

به دلیل اینکه دهانشویه کلر هگزیدین  فلوراید و زایلتول رو باهم داره و هم چنین استفاده ش راحته و سریعاً جذب میشه بهترین راه حل انتخابی است .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فواید نخ دندان :

واقعیت اینکه در بسیاری موارد سطوح در دسترس دندانها به صورت فیزیولوژیک و یابا خوردن میوه های سفت مثل سیب یا هویج تا حدی تمیز میشوند ، اما مشکل همیشه از مناطقی شروع میشود که در دسترس شستشوی فیزیولوژیک هم نیستند شامل

  شیار لثه

  نواحی از دندان که زیر جرم ها قرار گرفته اند

   نواحی بین دندانی

 

راه حل اینکه باید برای تمیز نگه داشتن شیار لثه روش مسواک زدنمان را اصلاح کنیم. در صورت تشکیل جرم بر روی دندانهایمان ، حتماً جرمگیری کنیم و در نهایت برای تمیز کردن نواحی بین دندانیمان حتما از نخ دندان استفاده کنیم

 

2 حداقل دو بار در روز هر دفعه به مدت

 دقیقه با خمیر دندان فلوراید دار مسواک بزنید. بخصوص اول صبح و شبها قبل از خواب

  هر روز نخ دندان بکشید، بویژه قبل از خواب

  تعداد دفعات خوردن بین وعده ای را کم کنید

 . هر ۶ ماه  یکبار چکاب دوره اى را انجام دهید

  

 

 

یکی از دغدغه های مراجعه کنندگان به مطبهای دندان پزشکی انتقال بیماری است که مهم ترین وترسناک ترین آنها ایدز می باشد.

ایدز به لحاظ مشکلات درمانی وعوارض و درگیری هایی که برای مبتلایان ایجاد می کند. بیماری خطرناکی است و حفاظت شخصی و گروهی در جامعه برای جلوگیری از انتقال آن الزامی واجباری است.

انتقال ویروس ایدز از طریق خون،رابطه جنسی، مادر به فرزند و تزریقات است که بالاترین آمارمبتلایان در ایران وازطریق تزریقات میباشد. انتقال این بیماری از طریق خون یا به واسطه دریافت خون آلوده به دلیل کمبود خون و یا از طریق زخم های خون چکان است

ویروس ایدز علیرغم مهاجم بودن ، در برابر مواد ضد عفونی کننده خیلی ضعیف است به سرعت نابود می شود حتی ویروس ایدزدرخون پس از20دقیقه درمعرض هوا قرار گرفتن از بین می رود

در واقع احتمال انتقال ویروس ایدز از طریق خون ناشی از زخم خیلی کم است

 

امروزه در دندان پزشکی اکثر وسایل مورد استفاده بیماران یکبار مصرفند وپس ازاستفاده به سطح زباله های عفونی منتقل می شوند و آن دسته ازوسایلی که امکان یکبار مصرف کردن آنها نیست پس از ا ستفاده شسته شده و در مواد ضد عفونی کننده قوی قرار می گیرد. دراین مواد کلیه ویروسها ازجمله ایدز وهپاتیت درعرض یکی دو دقیقه نابود می شوند. در ادامه مرحله ( قرار گرفتن در مواد ضد عفونی کننده ) که ممکن است چندین ساعت طول بکشد وسایل پس از قرار گرفتن در پکهای مخصوص و بسته بندی کامل بدون درز در دستگاه اتو کلاو قرار می گیرند.

این دستگاه با استفاده ازبخارآب و درمحفظه ای که تحت فشار است مرحله کامل استریلیزاسیون را انجام می دهد. وسایلی که ازاتو کلاو خارج میشوند کاملا استریل شده وعاری از هرگونه میکروبی می باشند (ویلکینز 2013

 

 

 

 

نکاتی برای جلوگیری از مشکلات لثه

  نکته برای جلوگیری از درد، تورم و خونریزی لثه

 

  حداقل روزی دو مرتبه مسواک بزنید. مطمئن شوید که شما روش صحیح مسواک زدن را می دانید ، اگر دقیقا نمی دانید که چگونه مسواک بزنید ، از دندانپزشک خود و یا متخصص بهداشت دهان و دندان بپرسید .

 

  هرروز از نخ دندان استفاده کنید . استفاده از نخ دندان در روز بیشتر از چند دقیقه طول نمیکشد ، اما استفاده روزانه از نخ دندان مهم ترین عاملی است که می تواند برای جلوگیری از مشکلات لثه در حال حاضر و در آینده تجویز شود .

 

  شستشو و استفاده روزانه از دهان شویه . دهانشویه ضدعفونی کننده باکتری های دهان می باشد که باعث جلوگیری از مشکلات لثه می شود.

 

  استفاده از یک رژیم غذایی متعادل . یک رژیم غذایی مناسب ، از جمله استفاده از مقدار زیادی ویتامینو کلسیم ، می تواند بسیاری از مشکلات لثه شما را به حداقل برساند.

 

  نوشیدن مقدار زیادی آب در طول روز . استفاده از آب قابل شرب در طول روز ، به خصوص بعد از صرف غذا میتواند کمک بزرگی به شستن غذا از میان دندان ها کند و احتمال آسیب باکتری ها به پلاک لثه را به شدت کم خواهد کرد.

 

  نه گفتن به دخانیات . اگر سیگار می کشید و یا از سایر محصولات دخانیات از جمله توتون و تنباکو استفاده می کنید حتما آن را ترک نمایید ، زیرا از استفاده از دخانیات می تواند مشکلات جدی را برای لثه شما ایجاد کند.

 

  در استفاده از غذاها و نوشیدنی های بسیار گرم و یا سرد احتیاط کنید . زمانی که شما از مشکلات لثه رنج می برید ، بهتر است که از غذاها و نوشیدنی ولرم ( نه خیلی سرد و نه خیلی گرم ) استفاده کنید.

 

  داشتن آرامش . داشتن استرس در طول روز سطح هورمون استرس یا کورتیزول را در بدن افزایش می دهد ، که این امر سبب احتمال افزایش التهاب در سراسر بدن از جمله در لثه هایتان خواهد شد.

( کارانزا 2002)

 

 

 

 

 

 

نقش ویتامین ها در سلامت دهان و دندان

 

 

نقش ویتامین ها در سلامت دهان و دندان امروزه با کشف ارتباط تنگاتنگ بین دهان و قلب، به دلیل تأثیر باکتری های موجود در دهان روی دیواره رگ ها و در نتیجه افزایش سطح کلسترول و بروز بیماری های قلبی و سکته، توجه به سلامت دهان و دندان اهمیت بیشتری یافته است. در این میان ویتامین ها نیز نقش مؤثری داشته و کمبود آنها عوارضی را به دنبال خواهد داشت

 

 کمبود ویتامینA: ورم لثه، بیماری های دندان، افزایش میزان پوسیدگی در دندان

 

 کمبود ویتامین C: ورم لثه، بیماری های دندان، خونریزی لثه، کاهش واکنش های ایمنی، افزایش احتمال عفونت.

 

 کمبود ویتامین های ب کمپلکس و ب 12 Bکمبود، تیامین، ریبو فلاوین، ویتامین     سندرم دهان سوزان افزایش میزان پوسیدگی  در دندان، کاهش عملکرد قوه چشایی، کاهش واکنش های ایمنی، افزایش احتمال عفونت، کاهش تراکم استخوان، ترک خوردن گوشه دهان

 

 کمبود ویتامین D: تغییر شکل استخوان و فک، پوکی استخوان

 

  منیزیم: پریاختگی لثه، بیماری های دندان

 

 کلسیم: ورم لثه، بیماری های دندان، کاهش تراکم استخوان

 

  روی: ورم لثه، بیماری های دندان، کاهش تراکم استخوان

 

  )                                     2004  ; Bernab et al        (   مس: کاهش تراکم استخوان

 

 

 

 

 سبری ها و میوه ها از منابع غنی ویتامین محسوب میشوند کمبود ها ی ویتامینی باعث بروز تغییرات در انساج پریودنشیم  استخوان آلویول و مخاط دهان میشود . کمبود های ویتامینی به تنهایی ایجاد ÷وسیدگی و التهاب لثه نمیکند اما سبب تشدید واکنش بافت ها به عوامل موضعی میشود ( کارانزا 2002)

 

 

عوامل درد لثه و دندانها

 

همه ما می دانیم که بیماری لثه باعث قرمزی، ورم و خونریزی لثه می شود. اما بیماری پیشرفته لثه ای باعث درد دندان، حتی در دندان های سالم هم می شود. عفونت لثه باعث التهاب لثه و استخوان و در نتیجه بروز ورم، از بین رفتن استخوان اطراف دندان و درد کند و کمرنگی می شود.آبسه لثه که در مراحل پیشرفته بیماری لثه رخ می دهد (پریودونتیت) نیز باعث درد دندان می شود

 

گاهی وضعیت قرار گرفتن دندان عقل در لثه ناجور است، لذا یا نمی تواند بیرون بیاید و یا بد شکل بیرون می زند و باعث درد و عفونت دندانی می شود

 

 دندان قروچه و به هم ساییدن دندان ها نیز باعث وارد آمدن فشار زیادی روی بافت نگهدارنده دندان ها و در نتیجه بروز درد در دندان و حتی در مفاصل و عضلات فک صورت می شود

 

دندان عقل نهفته نیز باعث درد دندان می شود.وقتی دندان عقل، جای کافی در فک نداشته باشد باعث بروز درد می شود. همچنین موقع بیرون آمدن، روی دندان کناری فشار وارد می کند و باعث درد می شود

اگر دندان عقل به طور کامل بیرون نیاید و کمی بیرون بیاید، تمیز کردن آن سخت است.رشد میکروب ها روی مواد غذایی جمع شده در این دندان باعث ورم و قرمزی لثه با درد منتشره می شود (عفونت لثه)

 

گاهی هم وضعیت قرار گرفتن دندان عقل در لثه ناجور است (مثلا کج یا افقی است)، لذا یا نمی تواند بیرون بیاید و یا بد شکل بیرون می زند و باعث درد و عفونت دندانی می شود

اگر این مشکلات دندان عقل برطرف نشوند، باعث بروز عفونت های خطرناک و درد شدیدی می شود

 

 مسواک زدن غلط دندان ها و بیماری لثه باعث جدا شدن (عقب نشینی) لثه از دندان می شود. این مشکل باعث روباز شدن ریشه دندان می شود و دندان حساسیت زیادی به سرما، گرما و غذاهای ترش پیدا کند. نوشیدنی های اسیدی نیز باعث فرسایش بیشتر ریشه دندان شده و حساسیت دندان بدتر می شود

 

 وقتی که دندان ها مرتب نیستند و کج و کوله اند و کرودینگ دارند، روی دندان ها فشار و نیروی ناجوری وارد می شود و در نتیجه باعث التهاب اعصاب دندان ها و بروز درد می گردد

 

 درمان های ارتودنسی (سیم گذاشتن دندان ها)، وقتی که سیم دندان تنظیم و یا محکم و سفت می شود، سیم گذاری دندان ها (ثابت یا متحرک) اغلب برای مدت زمان کوتاهی باعث درد دندان ها می شوند

 

درد دندان می تواند در اثر مشکلی که مربوط به دندان و یا فک نیست، شروع شود. تعدادی از بیماری ها در سایر قسمت های بدن می توانند باعث درد دندان شوند، به عنوان مثال در طی چرک کردن سینوس ها (سینوزیت)، فشار ناشی از سینوس ها باعث بروز درد در دندان های بالایی و عقب فک به علت نزدیکی سینوس ها به این دندان ها می شود

 

(کارانزا 2002)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

دکتر کامیار شاطری، دندانپزشک عمومی هستم اگر در این زمینه سوالی دارید میتوانم .به شما مشاوره دهم

سوال خود را بنویسید ...
دکتر کامیار شاطری